Nic o dzieciach bez dzieci!

O prawach dziecka (nie tylko w przedszkolu)!

W wielu przedszkolach, najczęściej w widocznym miejscu, umieszczona jest informacja na temat praw dziecka. Również w planach nadzoru pedagogicznego często zawarty jest punkt dotyczący kontroli ich przestrzegania. Tematyką tą interesują się także organ prowadzący przedszkole oraz sprawujący nadzór pedagogiczny. W czerwcu, aby pokazać, że prawa dziecka są przestrzegane, nauczyciele obowiązkowo planują realizację treści programowych z nimi związanych. Zazwyczaj o prawach dziecka wypowiadają się dorośli. To oni przekonują, że traktują dzieci zgodnie z zapisami Konwencji o Prawach Dziecka. Rzadziej jednak słuchamy, co sądzą na ten temat osoby najbardziej zainteresowane – dzieci. Aby spojrzeć na prawa dziecka z ich perspektywy zaplanowaliśmy w naszym przedszkolu działania, umożliwiające im wypowiedzi na ten ważny temat. Oddajmy więc głos dzieciom! 

Czego chcieliśmy się dowiedzieć?
Tym razem nie interesowało nas, co o prawach dziecka mówią dorośli! Chciałyśmy wysłuchać dzieci i potraktować to co mówią, jako cenne źródło informacji. Założyłyśmy, że dorośli mogą się w ten sposób dowiedzieć czegoś ważnego zarówno o maluchach, ale także (a może przede wszystkim) o sobie.

Do kogo adresowane były nasze działania?
Do dorosłych za pośrednictwem dzieci! Pozyskiwaliśmy informacje od dzieci po to, aby o tym co myślą i sądzą dowiedzieli się rodzice, nauczyciele, pracownicy przedszkola oraz mieszkańcy osiedla, w którym funkcjonuje przedszkole.

Jak pozyskiwaliśmy informacje?
Przede wszystkim słuchaliśmy dzieci! Zadawaliśmy pytania, przeprowadzaliśmy burze mózgów, np.: Co może dziecko? Czy dobrze być dzieckiem? Co powiedziałabyś/łbyś dorosłym? Czy przedszkole jest dla dzieci? Co dzieci mogą robić w przedszkolu, a czego nie mogą? Czego dzieci chciałyby dowiedzieć się w przedszkolu? Rozmawialiśmy z dziećmi na temat ich rysunków. Wykorzystywaliśmy utwory literatury dziecięcej do oceny postępowania dorosłych wobec dzieci.

Czego się dowiedzieliśmy?

  • Jak dzieci postrzegają siebie samych, co o sobie myślą i czego pragną.
  • Co dzieci myślą o dorosłych, czego od nich oczekują, jak postrzegają ich świat oraz stosunek do dzieci.
  • Poznaliśmy oczekiwania dzieci wobec przedszkola; jak chciałyby spędzać czas w przedszkolu; czego chciałyby się dowiedzieć i nauczyć się; co im się podoba w przedszkolu, a co nie.

Kim jestem?

Dziecko to człowiek, tylko mały, ale też ma prawo do myślenia. Basia lat 5

Dziecko to ktoś mały, który rośnie i wtedy też będzie mamą i tatą. Nela lat 6

Dziecko to mały człowiek i trzeba mu pomagać i go pilnować. Zosia lat 5

Dziecko to człowiek, ale musi się wszystkich słuchać. Jaś lat 6

Dziecko to przyjaźń. Miłka lat 6

Dziecko to człowiek w małych rozmiarach. Ignacy lat 6

Dziecko to mały człowiek, który nie odkrył jeszcze całego świata. Szymek lat 6

Dziecko to ktoś taki, kto musi jeszcze na siebie uważać. Ola lat 5

Mam prawo …

Mam prawo mówić co chcę i pytać o różne rzeczy. Michał lat 6

Mam prawo bawić się z kim chcę. Maja lat 5

Chciałbym mieć prawo do wszystkiego oprócz bicia. Piotrek lat 5

Chciałabym nieć prawo do jedzenia słodyczy, codziennie jednego cukierka. Amelka lat 6

Chciałbym mieć prawo do złoszczenia się. Staś lat 6

Chciałbym mieć prawo jeżdżenia do babci samemu. Franek lat 5

Chciałbym mieć prawo do rysowania co chcę i jak potrafię. Antek lat 5

 Dorośli …

Dorośli się ciągle wszędzie śpieszą. Lilka lat 5

Dorośli powinni dbać o dzieci. Martynka lat 5

Dorośli mają fajnie, bo mają pieniądze i mogą sobie kupować co chcą, a dziecko musi prosić. Julia 5 lat

Chciałabym, aby moja mama miała fajnego szefa. Ala lat 5

Chciałbym, aby rodzice byli w domu. Adaś lat 6

Chciałabym, aby rodzice zawsze się kochali. Hania lat 5

Chciałabym, aby dorośli tak bardzo się nie perfumowali, bo aż mi się robi nie dobrze.  Wiktoria lat 6

Kocham moją mamę i mojego tatę i chcę być zawsze z nimi. Kasia lat 6

Chciałbym, aby dorośli nie rządzili, nie krzyczeli. Ola lat 6

Chciałabym, aby dorośli bawili się z dziećmi na dywanie. Ada lat 5

Rodzice powinni dzieciom wybaczać psoty. Ania lat 5

Chciałbym, aby dorośli słuchali mnie, kiedy do nich mówię. Alek lat 5

Chciałabym, aby dorośli byli jeszcze dziećmi. Amelka 5 lat

Rodzice są po to, by pilnowali dzieci. Jak mama powie – do stołu – to trzeba iść do stołu.  Natalia 6 lat

Rodzice są potrzebni. Arek lat 5

Chciałbym, aby moja mama i mój tata ćwiczyli, to wtedy będą silni i zdrowi. Andrzej lat 5

W przedszkolu … 

W przedszkolu czasem jest fajnie, a czasami nie. Julia lat 5

W przedszkolu jest za dużo dzieci. Hania lat 5

Lubię w przedszkolu wycieczki i gimnastykę. Kuba 5 lat

Chciałbym bawić się tak jak chcę. Michał lat 5

Chciałabym się uczyć, ale bardziej chciałabym się bawić. Basia lat 5

Chciałabym się dowiedzieć, dlaczego ludziom wypadają włosy? Ola lat 5

Chciałbym się dowiedzieć, czemu jeśli Ziemia jest okrągła to samochody nie jeżdżą na okrągło? Staś 5 lat

W przedszkolu lubię się bawić, a nie lubię czekać w kolejce. Antek lat 5

Chciałbym w przedszkolu grać w piłkę, ale wiem że nie wolno, tylko można w ogródku. Andrzej lat 5

Nie lubię w przedszkolu jak trzeba leżeć cicho. Maja 5 lat

W przedszkolu jest fajnie, bo mam koleżanki. Kaja 5 lat

Lubię poniedziałek, bo mogę przynosić zabawki. Marek lat 5

Chciałabym w ogródku podlewać kwiatki, bo pani mi kiedyś pozwoliła. Zuzia lat 6

Lubię w przedszkolu teatrzyki, ale kiedyś się bałam. Tosia 5 lat

Dodatkowe korzyści

  • Cytat na każdy miesiąc
    Popularyzowanie w środowisku przedszkola myśli pedagogicznej Janusza Korczaka. Każdego miesiąca wybrany cytat zamieszczany jest na tablicach informacyjnych dla rodziców przed salami poszczególnych grup.  Stanowi punkt wyjścia do prowadzenia rozmów z dziećmi, rodzicami  i nauczycielami na temat wychowania, wymiany opinii oraz inspiruje do zastosowania nowych rozwiązań wychowawczych w pracy z dziećmi i rodzicami.
  • Kampania informacyjna
    Na ogrodzeniu przedszkola zostały umieszczone plakaty propagujące treści Konwencji o Prawach Dziecka, opinie dzieci (na temat siebie samych i swoich praw, a także dorosłych i przedszkola) wyrażone w formie wypowiedzi oraz rysunków. Plakaty to efekt wspólnej pracy dzieci, rodziców i nauczycieli. Każdy kto odwiedza przedszkole może zapoznać się z ich treścią. Z informacji zwrotnych wiemy, że pomysł się podoba i na pewno skłania do refleksji na temat relacji dziecko-dorosły.
  • Fotoksiążka
    Przedstawia nasze działania, zawiera zdjęcia i opis tego, w jaki sposób prawa dziecka respektowane są w przedszkolnej praktyce. Stanowi dowód, że to dzieci były podmiotem prowadzonych działań, a dorośli z zainteresowaniem dowiadywali się tego, co najmłodsi mają im do przekazania.
  • Plakat (poster), czyli nasza akcja „w pigułce”
    Po zakończeniu wywiadów został wykonany plakat (poster), który obecnie jest jedną z popularniejszych form  prezentowania wyników badań, np. w trakcie konferencji naukowych. Bardzo podobał  nam się ten pomysł, dlatego postanowiliśmy wykorzystać go do przedstawienia naszej akcji, jej założeń, sposobów realizacji i efektów. Mamy zamiar przybliżać szerszej publiczności w ten prosty i ciekawy sposób nasz pomysł.

Nic o dzieciach bez dzieci!
Uważamy, że wypowiedzi dzieci mówią same za siebie. Możemy się z nich dowiedzieć, jak traktowane są one przez dorosłych i co wtedy czują. Jakie mają oczekiwania i marzenia. Co jest dla nich ważne. Istotne jest, by nie bagatelizować tego, co nam chcą przekazać. Niekiedy naprawdę niewiele trzeba, aby czuły się docenione. Czasami wystarczy po prostu zapytać i posłuchać, co do nas mówią.
Czy dzieci mają wobec nas dorosłych wygórowane oczekiwania? Naszym zdaniem – nie. Czy jesteśmy w stanie sprostać ich oczekiwaniom? Naszym zdaniem – tak! Zachęcamy jednocześnie, aby każdy sam odpowiedział sobie na te pytania.

                                                 

Patrycja Brożek-Urban, Beata Gutowska, Anna Zabielska

                                                                Przedszkole nr 201 „Misia Ursynka” w Warszawie